|
Ağır Cinayətlərə Dair Işlər üzrə Hərbi Məhkəmədə hakim Mürsəl Əliyevin sədrliyi ilə "Azərbaycan Hava Yolları" Dövlət Konserninin Aviasiya Təhlükəsizliyi Idarəsinin rəisi Emil Süleymanov və daha 4 nəfərin barəsində cinayət işi üzrə qapalı məhkəmə baxışı başlayıb. Məhkəmədən APA-ya verilən məlumata görə, prosesdə dövlət ittihamçısı Toğrul Babayev ittiham aktını elan edib. Məhkəmə prosesi fevralın 25-də davam etdiriləcək. Qeyd edək ki, məhkəmədə E.Süleymanov, idarənin Operativ Idarəetmə Xidmətinin rəisi Tamerlan Mikayılov, xidmətin mühəndis-elektronçusu Tahir Əsədzadə, idarənin mühəndis-proqramçısı Faiq Quliyev və Milli Təhlükəsizlik Nazirliyinin əməkdaşı, polkovnik-leytenant Rafət Əliyevin barəsində başlanmış cinayət işi araşdırılır.
«Azadlıq» bloku «Cümhuriyyət qurucularına qarşı kampaniya və tarixi həqiqətlər» mövzusunda dəyirmi masa keçirdi Dünən "Azadlıq" Siyasi Partiyalar Bloku BMM-də "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurucularına qarşı kampaniya və tarixi həqiqətlər" mövzusunda dəyirmi masa keçirib. Dəyirmi masada "Azadlıq" blokuna daxil olan partiyaların funksionerləri, tanınmış elm xadimləri, ziyalılar iştirak edirdilər. "Hakimiyyət seçki ilində Qarabağla bağlı hesab verməkdən yayınmaq istəyir" Tədbiri giriş sözü ilə açan AXCP sədri Əli Kərimli bildirdi ki, Azərbaycan insan haqları, demokratiya, normal seçkinin keçirilməsiylə bağlı ciddi problemlər yaşasa da, gündəmə süni şəkildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurucularıyla bağlı mövzu gətirilib. Nəticədə bütövlükdə millətin arzuolunmaz diskussiyanın iştirakçısına çevrildiyini deyən Ə.Kərimli qeyd etdi ki, bu müzakirələrin başlanğıcı isə I.Əliyevin Ağdamda çıxışı zamanı Yerevanın vaxtilə Xalq Cümhuriyyəti tərəfindən ermənilərə verilməsi və həmin torpaqların Azərbaycana məxsus olması ilə bağlı fikir olub: "Hər kəsə məlumdur ki, Irəvan Azərbaycan xanlıqlarından birinin mərkəzi olub. Hətta bir neçə il bundan qabaq Irəvanın sonuncu xanının nəvəsi də Azərbaycana gəlmişdi. Hazırda o, Türkiyədə yaşayır. Əgər biz bu tarixi faktdan, bu gün torpaqlarımızı işğal altında saxlayan Ermənistanın özünün paytaxtının belə Azərbaycanın tarixi ərazisi olması konteksindən çıxış etsəydik, bu çox düzgün bir yanaşma olardı. Amma hakimiyyət ümummilli maraqlardan çıxış etmək əvəzinə daxili siyasətdə Xalq Cümhuriyyəti qurucularına olan ögey, yad münasibəti qabartmağa üstünlük verir. Indi müzakirələr tamamilə başqa istiqamətdə gedir. Buna heç bir mənəvi haqqı çatmayanlar Xalq Cümhuriyyəti banilərinin səhvlərini müzakirəyə çıxarıblar. Onların hansı haqla Azərbaycan torpaqlarını ermənilərə verməklərindən danışırlar. Xalq Cümhuriyyətinin yaradıcıları yoxdan bir dövlət yaratmışdılar". Tariximizin qürur verən səhifəsini yazan insanlara qarşı hazırda kampaniya aparıldığını vurğulayan Ə.Kərimli bildirdi ki, xalqımız çeçenlərin başına gələn müsibətləri görüb Xalq Cümhuriyyətinin yaradıcılarına minnətdar olmalıdır. Ə.Kərimlinin fikrincə, o zaman Azərbaycanda cümhuriyyət yaranmasaydı, bu gün bizim müstəqil Azərbaycan dövləti yaratmağımız çətin olardı: "Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurucuları o zaman qısa müddətdə nəinki Bakıda, Qarabağda, Zəngəzurda Azərbaycanın bütün ərazilərində suverenliyi bərpa etdilər. Hanı o zaman olan 114 min kv.km-lik ərazi? Indi onun yalnız 70 mini qalıb əlimizdə. Azərbaycan rəhbərləri həmin itirilmiş torpaqların hesabını vermək əvəzinə gündəmi dəyişirlər. Fikrimcə, bunun iki məqsədi var. Biri seçki ilində mövzunu dəyişməklə, Qarabağın hesabını verməkdən yayınmaqdır. Aparılan kampaniyanın arxasında başqa bir məqam da var. Hazırda iqtidarda olan qüvvələrin Xalq Cümhuriyyətinin qurucularına qarşı lap əvvəldən ögey münasibəti olub. Yaxşı, Irəvanla bağlı məsələ indi ortaya çıxıb. Ondan əvvəl nə mane olurdu cümhuriyyət qurucularına layiq olduqları münasibəti göstərməyə? Bunun səbəblərindən biri 1918-ci ildə yaradılan Xalq Cümhuriyyəti öz tarixi mövcudluğu ilə həmişə bu qeyri-demokratik, avtoritar iqtidarı sıxır. Axı hakimiyyətin bütün dünyada rəsmi versiyası budur ki, bizim xalqımız demokratiya üçün yetişməyib". Digər tərəfdən Ə.Kərimli hesab edir ki, Xalq Cümhuriyyətinə qarşı yürüdülən kampaniyanın arxasında müəyyən ideoloji səbəblər dayanır. SSRI dövründə bolşeviklərin cümhüriyyət qurucularına qarşı apardığı təbliğatın indi də davam etdiyini deyən Ə.Kərimli bildirdi ki, hakimiyyət sanki Rəsulzadədən qisas alır. AXCP sədri hesab edir ki, Azərbaycan cəmiyyətinin milli dövlətçiliyinə hörmətlə yanaşan kəsiminin borcu bu hücumlara qarşı müqavimət təşkil etməkdir. "Cümhuriyyət liderlərinə kölgə salmaq əbəsdir" Daha sonra tədbirdə iştirak edən elm adamları bir sıra tarixi həqiqətlərə aydınlıq gətirdilər. Azərbaycan tarixinin mübahisəli məqamlarının çox olduğunu etiraf edən professor, tarix elmləri doktoru Cəmil Həsənli bildirdi ki, amma cümhuriyyət dövrü ətraflı öyrənildiyindən bu dönəmdə qaranlıq heç nə yoxdur: "Müstəqil Azərbaycan özünü Xalq Cümhuriyyətinin varisi elan edib. Cümhuriyyət tarixinin öyrənilməsiylə bağlı tanınmış tədqiqatçılarımız Şirməmməd Hüseynov, Nəsib Nəsibli, Nəsiman Yaqublu geniş araşdırmalar aparıblar. Hazırda da müzakirəyə çıxarılan məsələlər bu gün təqdim olunandan daha geniş yazılır və tədqiq olunur. Heç bir siyasi liderin, dövlət başçısının torpaqlarımızı verməyə səlahiyyəti yoxdur. Amma hər dövrə öz zamanının şərtləri istiqamətindən baxmaq lazımdır. Hazırda cümhuriyyət qurucularına qarşı çıxış edən şəxslərin heç biri həmin dövrün tarixi ilə məşğul olmayıb. Həmin dönəmdə yaşananlar bir əsrin tarixinə bərabərdir və tariximizin şərəfli səhifəsini təşkil edir". Cümhuriyyət tarixinin Azərbaycan xalqı üçün həm də böyük mənəvi məktəb olduğunu düşünən C.Həsənli qeyd etdi ki, Irəvanın tarixi Azərbaycan torpağı olduğu heç kimə sirr deyil: "Cümhuriyyət liderlərinə kölgə salmaq əbəsdir. Sovet dövrü Rəsulzadəni tarixdən silməyə çalışırdı. Hətta bu kampaniyaya Stalinin özü başçılıq edirdi. Amma Rəsulzadə tarixdə yaşamaq haqqını özü qazanıb və bunu onun əlindən heç kəs ala bilməz. Cümhuriyyəti quran şəxslərin həyatı millətə xidmət etməyin nümunəsidir. Bu gün cümhuriyyət qurucularına qarşı aparılan kampaniya anti-milli xarakter daşıyır və bu cür münasibət yolverilməzdir". C.Həsənli sonda bildirdi ki, bu cür kampaniya aparmaqdansa, cümhuriyyət tarixi ilə bağlı Britaniya və Rusiya arxivlərində olan dəyərli sənədlər araşdırılmalıdır. "Tarixin təhrif olunması Azərbaycan xalqına baha başa gələ bilər" AXCP sədrinin müavini, professor Kamil Vəli Nərimanoğlu bildirdi ki, Xalq Cümhuriyyətinin tarixinin təhrif olunması siyasəti professor Iqrar Əliyevin vaxtından başlayıb. M.Ə.Rəsulzadənin əvəzolunmaz tarixi şəxsiyyət olduğunu deyən K.V.Nərimanoğlu bildirdi ki, cümhuriyyət qurucularına qarşı bu cür münasibət və tarixin təhrif olunması Azərbaycan xalqına baha başa gələ bilər: "Biz bu cür ideoloji təxribatla bağlı həyəcan səsimizi qaldırmalıyıq. Məmməd Əmin Rəsulzadə və onun tərəfdarları yoxdan dövlət yaradıblar. Və onların o zaman atdıqları addımlara nəzər yetirərkən, tarixi şəraiti unutmaq lazım deyil. Tarixi heç kəs dəyişə bilməz. Rəsulzadə, Xalq Cümhuriyyəti Şərqdə demokratik hərəkatın təməl daşıdır". Cümhuriyyətə qarşı olan hücumlarla bağlı tədbirlərin bundan sonra da davam etməsinin tərəfdarı olan K.V.Nərimanoğlu bildirdi ki, tariximizə qarşı bu cür münasibət millətimizə başucalığı gətirmir. Cümhuriyyətin 80 illiyinin indikindən qat-qat yaxşı keçirildiyini xatırladan tarixçi alim Elmira Muradəliyeva qeyd etdi ki, həmin ərəfədə cümhuriyyət dövrünü əks etdirən çoxlu sayda əsərlər, monoqrafiyalar dərc olunmuşdu: "Hazırda cümhuriyyət qurucularının rəsmi KIV-də təqdimatı düzgün aparılmır. Məktəblərdə tədris olunan dərsliklərdə də cümhuriyyət tarixi ciddi şəkildə təhrif olunur. Elə təsəvvür yaradılır ki, guya Azərbaycanın müstəqillik tarixi 1997-ci ildən başlayır". "Xalq Cümhuriyyətinə qarşı kampaniya əliyevləri ifşa etdi" Hazırda aparılan kampaniyanın təəccüblü olmadığını deyən tarixçi alim Leyla Yunus bildirdi ki, hakimiyyətin cümhuriyyət qurucularına qarşı mənfi münasibəti bütün illərdə olub: "Amma hazırkı gənclik inanmıram ki, Xalq Cümhuriyyəti ilə bağlı tədris olunan yalanlara inansın. Bu cür siyasətin aparılması Sovet dövründə hakimiyyətdə olanların hazırda da ölkəyə rəhbərlik etməsiylə bağlıdır. Digər tərəfdən biz alternativ dərsliklər hazırlayaraq həmin dövrdə baş verən tarixi həqiqətləri göstərə bilərik". ALP-nin sədr əvəzi Əvəz Temirxan bildirdi ki, o, cümhuriyyət tarixinə qarşı apardıqları bu cür kampaniyaya görə Heydər və Ilham Əliyevlərə təşəkkürünü bildirir: "Əgər biz əvvəllər bu rejimin təmsilçilərini pambıq pripiskası ilə, işsizlərə "iş yeri" açan, seçkiləri saxtalaşdıran quruluş kimi tanıyırdıqsa, indi bütün bunlara tarixi saxtalaşdıranlar da əlavə olundu. Əliyevləri onlardan yaxşı heç kim ifşa edə bilməz. Hazırda Irəvanın tarixi Azərbaycan torpağı olduğunun tez-tez vurğulanması insanları düşünməyə vadar edir. Onlar hakimiyyətdən Irəvan uğrunda da mübarizə aparmağı tələb edə bilərlər". "Cümhuriyyət tarixinə qarşı təbliğat bir başlanğıcdır" AXCP sədrinin müavini Nurəddin Məmmədli bildirdi ki, hakimiyyətin Xalq Cümhuriyyətinə qarşı apardığı kampaniya tarixi problem olsa da, siyasi prosesdir: "Hazırkı hakimiyyətin məntiqincə, Azərbaycan tarixində mütərəqqi, cəlbedici nə varsa, əliyevlərlə bağlı olmalıdır. Onlar elə hesab edirlər ki, Azərbaycanın müstəqilliyi 1969-cu ildən başlayıb. Və xalqımız bütün tarixi uğurlarına görə də bu hakimiyyətə borcludur. Əslində cümhuriyyət tarixinə qarşı təbliğat bir başlanğıcdır. Buna görə də hesab edirəm ki, həqiqətin cəmiyyət tərəfindən dərk edilməsi istiqamətində səylər artırılmalıdır". ALP funksioneri Orxan Orucov hesab edir ki, hazırkı hakimiyyət Xalq Cümhuriyyətini özünə ideoloji rəqib saydığından ona qarşı bu cür kampaniya aparır. Iqtidarın xalqımızın demokratiyaya hazır olmadığı təəssüratını yaratmağa çalışdığını deyən O.Orucov əlavə etdi ki, yürüdülən siyasət hazırkı rejimin təməl prinsipidir. "Hakimiyyət Qarabağ danışıqları ilə bağlı uğursuz siyasətini sığortalamaq üçün tarixi təhrif edir" AXCP Gənclər Komitəsinin sədri Seymur Həziyev bildirdi ki, gənclər cümhuriyyətin 90 illiyi ilə bağlı bir müddət əvvəl keçirdikləri tədbirləri bundan sonra da davam etdirəcəklər. S.Həziyev cümhuriyyətin 90 illiyi ilə bağlı konkret tədbirlərin keçirilməsi təklifini irəli sürdü: "Məsələn, mətbuatda cümhuriyyətin 90 illiyinə həsr olunmuş elmi-publisistik, araşdırma yazılar müsabiqəsi elan oluna bilər. Xalq Cümhuriyyətinə qarşı aparılan təbliğata gəlincəsə, fikrimcə, bunun bir səbəbi də Qarabağ münaqişəsi ilə bağlıdır. Hamı çox gözəl anlayır ki, Ilham Əliyevin işğal altında olan torpaqlarımızı geri qaytarmaq niyyəti yoxdur. Və bu üzdən də xalqa o fikri aşılamağa çalışır ki, cəmiyyətin rəğbət bəslədiyi tarixi şəxsiyyətlər də bir vaxtlar torpaqlarımızı güzəştə gediblər. Belə bir addımın yenidən təkrarlanmasında da qəbahət bir şey yoxdur". Ekspert Ilham Ismayıl da bildirdi ki, I.Əliyevin Ağdamda səsləndirdiyi fikirlər və Irəvanla bağlı tarixi faktların indi ortaya atılması təsadüfi deyil: "Hakimiyyət 93-cü ildən Qarabağ danışıqları ilə bağlı apardığı uğursuz siyasəti və həmin siyasətin gələcək perspektivsizliyini sığortalamaq üçün tarixi bu cür təhrif edə bilər. Görünür, hakimiyyət indidən Qarabağ danışıqları ilə bağlı güzəştlərə zəmin yaratmaq istəyir. Bu, müstəqilliyimiz baxımından yolverilməzdir". "Hazırkı hakimiyyət Azərbaycan xalqına qarşı genosid siyasət aparır" Tanınmış jurnalist Xaliq Bahadır çıxışına Ə.Kərimlinin fikrinə kiçik bir düzəliş etməklə başladı: "Ağdamda Ilham Əliyev çıxışı zamanı Yerevanın vaxtilə Xalq Cümhuriyyəti tərəfindən ermənilərə verildiyini yox, hədiyyə edildiyini deyib. Heydər Əliyev də vaxtilə Milli Məclisdə çıxışı zamanı bildirmişdi ki, Məmməd Əmin Rəsulzadə tarixi şəxsiyyət deyil. Sonra da Xalq Cümhuriyyətinin qurucusuna qarşı rəsmi qəzetlərdə təbliğat kampaniyasına start verildi. Təxminən indi də həmin siyasət davam edir. Vaxtilə bolşevik dövründə Xalq Cümhuriyyətinin qurucularına qarşı aparılan siyasət hazırda dövlət televiziyasından cümhuriyyətə, Azərbaycan Xalq Cəbhəsi hakimiyyətinə qarşı aparılır. Fikrimcə, Azərbaycan tarixində dörd respublika olub. 1918-20, 1920-91, 1991-93 və 93-cü ildən bu günə kimi. Bu respublikalardan birincisi milli ideoloji dəyərlər üzərində qurulmuşdu və milli dövlət siyasəti yeridirdi. Daha sonra isə onu Sovet hakimiyyəti əvəz etdi. Bu, anti-milli sistem idi. 70 ildən sonra isə Xalq Cəbhəsi hakimiyyətə gəldi. Bu, respublikada milli-ideoloji dəyərlər üzərində quruldu. Daha sonra da onu yenidən 93-cü ildən hazırkı anti-milli sistem əvəz etdi". Hazırkı hakimiyyətin Azərbaycan xalqına qarşı genosid siyasət apardığını deyən X.Bahadırın fikrincə, cümhuriyyətin 90 illiyi məhdud olsa da, məhz demokratik qüvvələrin hesabına keçirilməlidir. Daha sonra Ə.Kərimli bildirdi ki, o, I.Əliyevin çıxışına baxmayıb. O, sözügedən kampaniyada iştirak edən tarixçilərin dediklərinə istinadən belə söyləyib. Ə.Kərimli əlavə etdi ki, belə görünür, heç onlara bu məsələdə də istinad etmək olmaz. Çünki qısa müddət keçməsinə baxmayaraq, artıq I.Əliyevin dedikləri bu dərəcədə təhrif olunub. "Hakimiyyət cəmiyyətin mənəvi aşınması üçün tarixi təhrif edir" AXCP sədrinin müavini Fuad Mustafayev isə hesab edir ki, hakimiyyətin M.Ə.Rəsulzadəni bu cür hədəfə alması təsadüfi deyil: "Xalq Cümhuriyyəti hazırkı rejim üçün məqbul deyil. Cümhüriyyətin gözdən salınması ideoloji baxımdan hazırkı hakimiyyətə sərf edir. Hakimiyyətin məntiqincə, heç kəs Heydər Əliyevdən yüksəkdə dayana bilməz. Digər tərəfdən hakimiyyət cəmiyyətin mənəvi aşınması üçün də tarixi bu cür təhrif edir. Bu da hazırkı rejimin ömrünü mümkün qədər artırmaq üçündür". Tədbirdəki müzakirələrin məhsuldar olduğunu deyən VIP sədri Əli Əliyev qeyd etdi ki, Xalq Cümhuriyyətinin siyasi aspektdən hazırkı rejimə təhlükəli olması onu hədəfə çevirir: "Azərbaycan xalqının qürur duyduğu səhifələr məhz Xalq Cümhuriyyətinin dövründə yazılıb. Bu tarixi həqiqət hazırda prezident aparatında oturanları rahat buraxmır. Biz bir millət olaraq hökmən bu siyasətin aparılmasına müqavimət göstərməliyik". "Cümhuriyyət qurucularına qarşı aparılan kampaniya mənə 37-ci illəri xatırladır" Hazırkı hakimiyyətin Azərbaycan xalqının hər şeyini özəlləşdirməyə çalışdığını deyən Milli Birlik Hərəkatının rəhbəri Lalə Şövkət bildirdi ki, tarixin özəlləşdirilməsi də növbəti bir addımdır: "Tarix dövlətin fundamentidir. Bu üzdən Xalq Cümhuriyyəti tarixi hakimiyyətin diqqətini çəkib. Sözün düzü mən inanmıram ki, hazırkı gənclik ona cümhuriyyət tarixi ilə bağlı tədris olunan yalanlara inansın. Amma hazırda cümhuriyyət qurucularına qarşı aparılan kampaniya mənə 37-ci illəri xatırladır. Bu, bolşevik üsul-idarəsidir. Rəsulzadə çoxdan tarixdə öz yerini tutub. Məhz Rəsulzadə 17 yaşında çar Rusiyasına qarşı mübarizə aparan gənclər təşkilatını yaratmışdı. Mənim qəbahətim Rəsulzadənin əsərlərini Atatürkü oxuduqdan sonra oxumağımdadır. Rəsulzadənin əsərlərini oxuyanda artıq bunlara haradasa rast gəldiyimi hiss etdim. Və gördüm ki, hətta dahi Atatürk də Rəsulzadədən öyrənib. Rəsulzadənin vurğuladığı bir çox məsələləri, dəyərləri Atatürk də bəyənirdi. Unutmaq lazım deyil ki, bu adamlar Şərqdə ilk demokratik parlamenti yaradaraq, dərhal qadınlara seçim hüququ veriblər. Bu gün isə təbliğat aparılır ki, guya Azərbaycan xalqı demokratiyaya hazır deyil". Xəyal Şahinoğlu 
Səhhətindəki problemlərlə əlaqədar Penitensiar Xidmətin Müalicə Müəssisəsində saxlanılan sabiq iqtisadi inkişaf naziri Fərhad Əliyev nəhayət ki, dünən Ədliyyə Nazirliyinin Tibb Baş Idarəsinin dəvət etdiyi iki kardioloq tərəfindən müayinə olunub. Bu barədə "Azadlıq"a keçmiş nazirin vəkili Isaxan Aşurov məlumat verib. Vəkilin sözlərinə görə, həkimlər Fərhad Əliyevin bədəninə holter-monitor adlanan aparat qoşublar: "Holter-monitor ürəyin sutkalıq monitorinqini aparmaq üçündür. Aparat sabah (bu gün) səhərə qədər Fərhad Əliyevin bədəninə qoşulu vəziyyətdə qalacaq. Bu aparat daimi ürəyin koordiaqrammasını çəkir, ürəyin qan təzyiqini ölçür". Aparatın qoşulmasının müalicə kursunun bir elementi olduğunu deyən Isaxan Aşurov onu da bildirdi ki, sutkalıq müayinənin nəticəsi bu gün məlum olacaq. Fərhad Əliyev öz həkimləri tərəfindən müayinə olunmasını tələb edirdi. Bu məsələyə gəlincə, Isaxan Aşurov deyir ki, onun həkimlərinin biri ingilis, biri də iranlıdır, üçüncüsü isə Azərbaycanda işləyir. Müdafiəçinin sözlərinə görə, əcnəbi həkimlərin Müalicə Müəssisəsinə buraxılması məsələsi həll edilməyib. Yerli həkimlə bağlı edilən müraciətlərə də hələ ki, heç bir reaksiya verilməyib. Fərhad Əliyevin ümumi əhval-ruhiyyəsinə gəlincə, Isaxan Aşurov müdafiə etdiyi şəxsin vəziyyətinin qənaətbəxş olmadığını qeyd edib. Aytən 
Azərbaycanla ABŞ antiterror danışıqlarında PKK məsələsini müzakirə edirlər. Bu barədə "Azadlıq" radiosuna müsahibəsində xarici işlər nazirinin müavini Araz Əzimov məlumat verib. O, fevralın 14-də Bakıda səfərdə olan ABŞ Dövlət Departamentinin terror məsələsi üzrə əlaqələndiricisinin birinci müavini - dövlət katibinin müşaviri Frenk Urbançiklə danışıqlar aparıb. Nazir müavini bildirib ki, Bakı terrorizmə milli, regional və beynəlxalq səviyyədə baxılmasına tərəfdardır. "Son zamanlar Türkiyənin üzləşdiyi problemlərlə əlaqəli olaraq PKK-nın fəaliyyətini daha yaxından izləməli oluruq. Çünki müxtəlif mənbələrdən gələn xəbərlərə görə, bu təşkilat artıq bizim ölkəmizə daha da yaxınlaşır" - deyə A.Əzimov bildirib.
"Несмотря на продолжающиеся переговоры по мирному урегулированию армяно-азербайджанского нагорно-карабахского конфликта в рамках Минской группы ОБСЕ, Азербайджан оставляет за собой право в любой момент возобновить военные действия и освободить оккупированные территории". С таким заявлением в беседе с "Эхо" выступил депутат Милли меджлиса, заместитель председателя постоянной парламентской комиссии по обороне и безопасности, член политсовета правящей партии "Ени Азербайджан" Айдын Мирзазаде. 
But an intriguing relationship is emerging around the Caspian Sea -- one that could have far-ranging implications for Europe's hopes of diversifying the source of its gas and oil supplies.
Relations between Turkmenistan and Azerbaijan -- countries on the Caspian's eastern and western shores, respectively -- are warming up after a deep freeze that has lasted more than a decade. The Azerbaijani government has even indicated that it would be willing to proceed with Ashgabat on building a trans-Caspian pipeline.
With encouragement from the energy-hungry European Union and the United States, envoys from Azerbaijan and Turkmenistan have now kicked off five days of meetings in Baku to follow up on successful energy and diplomatic talks they held in mid-January. The talks this week are expected to focus in particular on their Caspian maritime border -- an issue that, if resolved, would remove a key obstacle to implementing any trans-Caspian pipeline project.
An EU delegation, meanwhile, was also in Baku this week. "One of the essential items of our agenda certainly is also energy security," Slovenian Foreign Minister Dimitrij Rupel, whose country holds the rotating EU Presidency, said in the Azerbaijani capital on February 4. "We are encouraging relations, contacts, and agreements not just between the EU and Azerbaijan but also between Azerbaijan and Turkmenistan." Rupel added that Turkmenistan is key to any new pipeline project.
Accompanying him was EU External Relations Commissioner Benita Ferrero-Waldner, who emphasized the participation of other Central Asian states in the project: "We have a memorandum of understanding already with...Azerbaijan, we have one with Kazakhstan, we are going to Turkmenistan together also as a troika. So things are moving and they are certainly moving in the right direction, but of course it will have to be decided at the right moment in which way this is being done in detail."
'New' Faces
Why the Caspian climate change? One reason is Gurbanguly Berdymukhammedov. The Turkmen president took over after the death in December 2006 of Saparmurat Niyazov, whose bizarre reign ensured Ashgabat's regional isolation for more than 15 years.
Berdymukhammedov has taken steps to end that isolation, forging a "multivector" foreign policy open not only to Russia but also to the West and China. Though the Turkmen government has played down hopes of a revived trans-Caspian project, the warming relations between Ashgabat and Baku were underscored again last week with the announcement that Berdymukhammedov would travel to Azerbaijan before summer -- the first Turkmen president to do so in more than 10 years.
In Baku, an earlier leadership change might well have helped smooth over past differences with Ashgabat, with President Ilham Aliyev succeeding his father, who died in December 2003.
Nurmuhammet Hanamov, a former Turkmen ambassador to Turkey, is the founding chairman of the opposition Republican Party of Turkmenistan in exile. Although an opponent of the Turkmen government, he tells RFE/RL's Turkmen Service that Berdymukhammedov's fresh approach to Azerbaijan opens new doors for energy projects.
"Since he has come to power, Berdymukhammedov has strived to make relations with neighboring countries closer than before," Hanamov says. "For example, recently the most disputed issue between Turkmenistan and Azerbaijan -- the Caspian deposits issue -- has been discussed. It is a positive development. Through dialogue all issues can be solved, so we hope that the solution of disputable issues with Azerbaijan will lead to the realization of the trans-Caspian pipeline project."
Nazar Suyunov, a former Turkmen oil and gas minister who now lives in exile, agrees that the new cooperation between Azerbaijan and Turkmenistan brings new possibilities and hopes for the people of both countries as well as energy consumers in Europe. "For Turkmenistan, from an economic point of view and from a political point of view, this [oil and natural-gas pipeline] is advantageous," Suyunov says.
Suyunov credits the policies of Berdymukhammedov for bringing about change. He says that plans for pipelines between Turkmenistan and Azerbaijan were drawn up not long after both countries became independent in late 1991, but that political differences developed between the two countries that caused those plans to remain on the shelves until now.
Turkmen-Azerbaijani relations first deteriorated over ownership of a Caspian hydrocarbon field that both claim. Called Kyapyaz by the Azerbaijanis and Serdar by the Turkmen, the field could contain some 80 million barrels of oil and 32 billion cubic meters of natural gas, according to some estimates. Azerbaijan in the past vowed to commence work there with Ashgabat threatening to take Baku to international court and even the United Nations.
Now, that seems like ancient history.
Easier Said Than Done
Turkmenistan lies directly across the Caspian from Azerbaijan -- just 250 kilometers from Turkmenbashi City to the Azerbaijani capital, Baku -- and represents one of the shortest routes for the numerous proposed trans-Caspian oil or natural-gas pipelines.
Azerbaijan is already part of the Baku-Tbilisi-Ceyhan oil pipeline, one that oil-rich Kazakhstan -- which is on the eastern shore of the Caspian Sea -- has already expressed great interest in joining. Kazakhstan and Turkmenistan, which share a border, are already working with Russia on a natural-gas pipeline along the northeastern shore of the Caspian. Yet another gas pipeline project to China originates in Turkmenistan and transits Kazakhstan.
Kazakh gas and oil could just as easily travel through Turkmenistan and then across the Caspian toward Europe and at the same time avoid going through Russia or Iran.
Deputy Azerbaijani Foreign Minister Khalaf Khalafov, who participated in January 17 talks in Ashgabat, tells RFE/RL's Azerbaijani Service that cooperation with Turkmenistan is important, as is a diversification of reliable energy export routes. Khalafov says Baku is ready to participate in more energy-export projects: "But our position is that every state which has the intention or is interested in exporting its oil and gas to world markets should launch that initiative by itself. If there is such an initiative, other countries can join those projects. In this case, Azerbaijan can play its role in such projects."
Khalafov says energy exports to Europe have improved Azerbaijan's relations with the European Union, something that could have a similar effect for Central Asian states.
Meanwhile, Washington is playing its own role. Ashgabat over the past year has become a key stop for U.S. diplomats. Steven Mann, the State Department's senior adviser for Caspian Basin energy diplomacy, was in the Turkmen capital last week. In an indication of just how much the regional balance seems to be shifting, Iran this week expressed displeasure with Turkmenistan over an energy dispute and with Baku's warming ties with the United States.
"The expansion of the U.S. presence in Central Asia, in particular in Turkmenistan, also can be unfavorable for this country's bilateral relations with its neighbors and other countries of the region," Radio Gorgan, an Iranian state radio station, reported on January 30.
One sign of how far and how easily the new Turkmen-Azerbaijani relationship can proceed with any joint plans will come this September, when Baku is expected to hold the third Caspian Sea state summit.
When the leaders of Russia, Iran, Kazakhstan, Azerbaijan, and Turkmenistan met in Tehran in October, they agreed that one or more parties would undertake no large projects without consulting all of the other littoral states. But analysts call that pledge vague.
Just how vague could be determined by whether Baku and Ashgabat finally move forward with their own trans-Caspian plans.
(Director Kenan Aliyev and Rovshan Gambarov of RFE/RL's Azerbaijani Service and Turkmen Service Director Oguljamal Yazliyeva contributed to this report.)
http://www.rferl.org/featuresarticle/2008/02/c11e4a53-72dd-4c47-8d57-fc8e39506c85.html
